Cep telefonu devre kartlarının birçoğunun bir madenden daha fazla altın içermesinin nedeni.

Elektronik atıklardan elde edilen bir ton baskılı devre kartı yaklaşık 300 gram altın içerir. Brezilya'nın en zengin yatağından çıkarılan bir ton cevher ise yaklaşık 4,2 gram altın verir. Aradaki fark 70 kattan fazla; bu nedenle elektronik atıklardan metal geri kazanımı "kentsel madencilik" olarak adlandırılmıştır.

Karşılaştırma doğru, ancak sıklıkla yanlış yayınlanıyor. Altın içeren malzeme, cihazın içindeki yeşil devre kartıdır; ekran, pil ve kasa dahil olmak üzere tüm telefon değil. Bu tür başlıklarda en sık yapılan hata ikisini karıştırmaktır.

300 grama karşılık 4,2 gram

Rakamlar farklı kaynaklardan geliyor ve her ikisini de belirtmekte fayda var.

SBPC'nin ComCiência dergisine verdiği röportajda, UFRGS Malzeme Mühendisliği Bölümü Başkanı Hugo Veit'e göre, baskılı devre kartlarındaki altın içeriği ağırlığın %0,03 ile %0,07'si arasında değişiyor. %0,03, ton başına 300 grama eşdeğerdir.

Öte yandan, 2022 Brezilya Maden Yıllığı, ülkenin en verimli maden yataklarının bulunduğu Pará bölgesinde ortalama 4,2 gram/ton tenör olduğunu göstermektedir.

Bazı madenlerde bu karşılaştırma daha da çarpıcı hale geliyor. Madencilik sektörünü temsil eden Ibram Enstitüsü'ne göre, Minas Gerais'teki Paracatu madeni ton başına 0,4 gramlık bir tenörle çalışıyor; bu da dünyadaki en düşük tenörlerden biri.

Yayınlanan rakamlar neden uyuşmuyor?

Konuyu araştırırsanız, ton başına 17, 22, 150, 300, 350 ve hatta 400 gram gibi rakamlar bulacaksınız. Bu rakamların hiçbiri mutlaka yanlış değil. Farklı şeyleri ölçüyorlar.

Yüksek aralık, ayrı devre kartlarını ifade eder. Orta aralık genellikle zaten karışık elektronik hurdaları kapsar. Düşük aralık ise plastik, cam ve yaygın metal dahil olmak üzere ekipmanın toplam ağırlığı dikkate alındığında ortaya çıkar.

İçerik ayrıca ürün türüne, üreticiye, üretim yılına ve modele göre de değişiklik gösterir. Eski cihazlar, endüstrinin zaman içinde altın katmanlarının kalınlığını azaltması nedeniyle, günümüzdeki cihazlara göre daha fazla değerli metal içerme eğilimindedir.

Her cep telefonu bir pirinç tanesinden daha az altın içerir.

Çekmeceye koşmadan önce şunu belirtelim: Cihaz başına düşen miktar çok azdır.

Tahminlere göre, 1 gram altın çıkarmak için 35 ila 41 cep telefonu gerekiyor. Bu da telefon başına yaklaşık 25 miligram anlamına geliyor.

Altın bloklar halinde bulunmaz. Elektrik iletkenliğinin ve korozyon direncinin en çok ihtiyaç duyulduğu temas noktaları ve bağlantı noktaları üzerinde mikroskobik olarak ince katmanlar oluşturur.

Bu nedenle, tabağı evde kazımak anlamsızdır. Etkisiz olmasının yanı sıra, bu işlem kişiyi malzemenin içinde bulunan kurşun ve diğer ağır metallere maruz bırakır.

Kentsel madenciliğin durduğu yer

Sorun teknik değil, lojistik. Brezilya yılda yaklaşık 2,4 milyon ton elektronik atık üretiyor ve Amerika kıtasında yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nin ardından dünyanın beşinci büyük üreticisi konumunda.

Tahminlere göre, bu malzemenin %3'ünden daha azı ülkede uygun şekilde bertaraf ediliyor.

Küresel senaryo da benzer. BM'nin UNITAR ile ortaklaşa yürüttüğü Küresel Elektronik Atık İzleme Raporu 2024, 2022 yılında 62 milyon ton atık üretildiğini ve bunun sadece %22,3'ünün geri dönüştürüldüğünü gösteriyor. Bu atıkta bulunan metallerin değeri yaklaşık 91 milyar ABD doları olup, bunun 15 milyar ABD doları altın değerindedir.

Rapor ayrıca çevresel etkiyi gösteren bir rakam da sunuyor: Bu miktardaki malzemenin geri dönüştürülmesi, yaklaşık 900 milyon ton cevherin çıkarılmasını önleyecektir.

Ülkenin en büyük madeni çekmecenizde.

Şimdi envanterinizi çıkarın. Evinizde kaç tane bozuk cep telefonu, şarj cihazı, kulaklık ve oyun kumandası olduğunu sayın. Brezilya'da evlerde eşya biriktirme oranı ortalama olarak yüksektir ve kullanılmayan her cihaz, dolaşımdan çıkmış bir hammadde anlamına gelir.

Cihazı atmadan önce verileri silin. Verilerinizi yedekleyin, hesaplarınızdan çıkış yapın, SIM kartı ve hafıza kartını çıkarın ve fabrika ayarlarına sıfırlayın. Bundan sonra cihazı bir toplama noktasına götürebilirsiniz.

Brezilya'da, ulusal katı atık politikası gereği üreticiler ve ithalatçılar tarafından işletilen 6,2'den fazla gönüllü toplama noktası bulunmaktadır. Bunlar genellikle perakende mağazalarında, servis merkezlerinde ve süpermarketlerde yer almaktadır. Ülkenin en büyük elektronik atık tersine lojistik yöneticisi olan Green Eletron, web sitesinde bir toplama noktası bulucu hizmeti sunmaktadır.

Ayrıca şunu da hatırlatmakta fayda var: Cep telefonlarını normal çöpe atmak ülkede yasa dışıdır ve kurşun, cıva ve kadmiyum gibi maddelerin çöplüklere karışmasına neden olur.